به بانک پزشکی خوش آمدید!

نقش مهم لبنیات در تأمین سلامت بدن

لبن

بی‌‎تردید امروزه نقش مهم لبنیات در تأمین سلامت بدن بر هیچ‌ فردی پوشیده نیست. حضور این ماده حیاتی در هرم‌غذایی، نشانگر آن است که باید در مصرف موادغذایی روزانه افراد حتما گنجانده شود.

لبن

به گزارش ایسنا منطقه لرستان، دو سال پیش زمانی که قیمت لبنیات در کنار سایر حامل‎های انرژی آزادسازی شد، کارشناسان نسبت به نقش محوری این ماده حیاتی برای بدن و آزادشدن قیمت آن هشدار دادند اما به این هشدارها توجهی نشد.

کارشناسان بر این باورند که سرانه مصرف لبنیات در کشور ما ایران نسبت به استانداردهای جهانی (بین ۲۵۰ تا ۴۰۰ کیلوگرم)، بسیار پایین‎تر و حدود (۷۰ تا ۹۰ کیلوگرم) است.

این در حالی است که مصرف لبنیات پس از آزادسازی قیمت آن، با کاهش ۳۰ درصدی روبرو شده و این کاهش در واقع زنگ هشداری برای شیوع بیماری‎های وابسته به آن در چند سال آینده است.

با به صدا درآمدن زنگ هشدار استفاده از روغن پالم در لبنیات پرچرب، قیمت لبنیات کم‎چرب با افزایش ۵ تا ۱۰ درصدی روبرو شد و باز هم دستیابی به این ماده حیاتی برای طبقه متوسط به پایین جامعه را سخت‎تر کرد.

مصرف روزانه ۴ ۲ لیوان شیر یا ماست کم چرب برای سلامت انسان بسیار مفید بوده و از بروز بسیاری بیماری‏‌ها از جمله افزایش فشار خون، بیماری های قلبی – عروقی، پوکی استخوان و همچنین سرطان روده‌بزرگ پیشگیری خواهد کرد.

در شیر پروتئینی به نام کازئین وجود دارد که نقش عمده‏ای در پیشگیری از پوسیدگی دندان ایفا می‏‌کند. به طوری که مصرف ۱۰ ۵ گرم پنیر بعد از هر وعده‏ی غذایی در حفظ سلامتی مینای دندان موثر است.

پروتئین موجود در شیر گاو باعث تقویت سیستم ایمنی، محکم‌شدن استخوان‏‌ها و کاهش فشار خون می‏‌شود. مصرف شیر و فرآورده‏‌های آن در سنین نوجوانی و جوانی مانع از ابتلا به افزایش فشارخون در سنین بالاتر می‏‌شود.

دانشمندان بر این باورند که کلسیم صرفاً از طریق دریافت لبنیات باعث تسریع در کاهش وزن می‌شود و مصرف بی‎رویه آن خارج از محصولات لبنی و به اشکال دارویی مثل قرص کلسیم نه تنها نتیجه مطلوبی ندارد بلکه ممکن است سبب ایجاد عوارض خطرناکی چون سنگ‎های صفراوی، سنگ‎های کلیوی و مشکلات قلبی- عروقی شود.

یک شهروند در این باره گفت: نقاش ساختمان با یک خانواده چهار نفره هستیم و تنها منبع درآمدمان همین شغل نقاشی است، به نظر شما با این حقوق ساده که یک روز درآمد هست و چند روز نیست و چند جور قسط و بدهکاری، آیا پولی برای خرید حداقل ماهی ۲۰۰ هزار تومان محصولات لبنی در سبدغذایی خانوارمان می‎ماند؟

یوسفوند گفت: با این حقوق اندک و قیمت بالای لبنیات تقریبا هفته‎ای یک دبه ماست و دو پاکت شیر شاید بتوانیم مصرف کنیم که این مقدار کم برای بچه‎هایمان که در حال رشد هم هستند اصلا کافی نیست اما کاری نمی‎شود کرد چون بودجه‎مان نمی‎رسد.

یک خانم جوان هم که در حال خرید شیرکاکائوی پاکتی کوچکی برای دختر خردسالش بود، گفت: دو پسر دارم و یک دختر که همگی در سن رشد هستند و باید حداقل روزی سه لیوان شیر مصرف کنند اما چون درآمدمان کم است هفته‎ای سه پاکت شیر هم نمی‎توانیم برایشان بخریم.

وی ادامه داد: من و همسرم تقریبا قید مصرف لبنیات را به خاطر بچه‎هایمان زده‎ایم، خودم از همین ۳۵ سالگی زانودرد دارم اما چه کنم بچه‎ها بدنشان از من بیشتر احتیاج دارد.

این خانم جوان با گلایه از نبود سیاست‎های تشویقی دولت در این باره، تصریح‌کرد: دولت باید بداند که نیروی جوان آینده باید از سلامت جسمی کافی برخوردار باشند.

وی خاطرنشان کرد: اگر قیمت گوشت گران است، حداقل با جایگزین کردن موادغذایی دیگر می‎شود کمبود پروتئین آن را برای بدن جبران کرد، اما جایگزینی برای لبنیات وجود ندارد.

این شهروند گفت: از ما که گذشت اما خوب است دولت به خاطر نسل جوان هم که شده نظارت بیشتری بر قیمت لبنیات داشته باشد چرا که خطر بیماری‎های قلبی-عروقی و پوکی استخوان به شدت نسل آینده را تهدید می‎کند.

یک مرد مسن که چند بسته شیر مشمایی خریده بود نیز به خبرنگار ایسنا، گفت: پارسال همین شیرها را بسته‎ای ۲۵۰ تومان می‎خریدم اما حالا شده بسته‎ای ۱۲۰۰ تومان و بیشترش هم آب است تا شیر.

وی ادامه داد: ماست دبه‎ای ۸۵۰۰ تومان است و بودجه‎ام نمی‎رسد، همسرم با همین شیرها خودش در منزل ماست می‎بندد چون به صرفه‎تر است.

این مرد مسن یادآور شد: قدیم‎ها بیشتر خوراکمان همین محصولات لبنی بود از ماست و پنیر گرفته تا دوغ و سرشیر برای همین تابحال سرحال مانده‎ایم، وای به حال نسل آینده که دستشان به لبنیات نمی‎رسد.

عاطفه فلاح، کارشناس تغذیه و رژیم‎درمانی نیز در این باره گفت: سرانه مصرف لبنیات در کشور پایین است. بررسی مصرف لبنیات در سال‌های ۸۱ تا ۸۸ نشان می‎دهد که در این دوره هشت ساله متوسط روزانه مصرف شیر در کشور ۲۵۰ گرم بوده است.

وی ادامه‌داد: بالاترین میزان مصرف هم در سال ۸۸ معادل ۳۲۸ گرم بود یعنی در واقع مصرف شیر در ایران یک سوم سرانه جهانی است.

فلاح تصریح‌کرد: ۹۰ درصد ایرانیان با کمبود کلسیم و ۸۰ درصد از آن‏‎ها با کمبود ویتامین D به عنوان جذب حداکثری کلسیم روبرو هستند.

این کارشناس تغذیه با بیان اینکه شیر و سایر لبنیات مانند پنیر و دوغ از جمله موادغذایی هستند که روزانه باید در سبدغذایی هر خانوار وجود داشته باشند، خاطرنشان کرد: از نظر تغذیه‎ای مصرف یک لیوان شیر معادل یک لیوان ماست یا دو لیوان دوغ است.

وی گفت: لبنیات حاوی بسیاری از موادمغذی بخصوص موادمعدنی و ویتامین‌ها هستند و موادمعدنی موجود در شیر عبارتند از کلسیم، پتاسیم، فسفر، منیزیم و… .

فلاح تصریح‌کرد: کمبود کلسیم در کودکان باعث نرمی استخوان، کندی رشد و خرابی دندان و لثه می‎شود و در بزرگسالان نیز بیماری شایع پوکی استخوان به دلیل کمبود این ماده معدنی به وجود می‎آید.

این کارشناس تغذیه با اشاره به اینکه فسفر یکی از مواد ضروری است که در بسیاری از واکنش‎های شیمیایی بدن و نیز در فعال کردن آنزیم‎ها، ویتامین‎ها و رشد و ترمیم بافت‎ها دارای نقش بسزایی است، افزود: این ماده به همراه کلسیم در تشکیل استخوان و استحکام آن مؤثر بوده و در ساخت بافت‎های عضلانی، مغز و اعصاب دخالت می‎کند.

وی گفت: بهترین مقدار مصرف فسفر طوری است که نسبت کلسیم به فسفر برابر یک باشد، یعنی فسفر به اندازه کلسیم برای بدن مورد نیاز است و کمبود این ماده‌معدنی در بدن عوارضی شبیه کمبود کلسیم به وجود می‎آورد و مصرف روزانه دو لیوان شیر می‎تواند نیاز به این ماده‌غذایی را برطرف کند.

این کارشناس تغذیه شبکه بهداشت و درمان سلسله، اضافه‌کرد: سدیم مهمترین یون خارج سلولی است و افزایش آن در بدن باعث آماس (ادم) در بافت‎های تحتانی می‎شود و پتاسیم نیز مهمترین “یون” داخل سلولی است و نقش مهمی در تنظیم اسیدی و بازی بدن و ایجاد تعادل طبیعی بین سلول‎های بدن و مایع اطراف سلولی دارد.

وی تصریح‌کرد: نیاز افراد به پتاسیم بر حسب سن معمولاً در حدود ۵/۱ تا ۵/۴ گرم است و مصرف تقریباً دو لیوان شیر می‎تواند تا ۲۵ درصد نیاز بدن به این ماده را تأمین کند.

فلاح با بیان اینکه منیزیم همراه کلسیم و فسفر در ساخت و استحکام استخوان‎بندی نقش دارد، افزود: این عنصر نیز در ساخت پروتئین‎های مورد نیاز بدن از اسیدهای آمینه نیز نقش بسزایی دارد و مصرف ۲ لیوان شیر در روز می‎تواند حدود ۲۰ تا ۴۰ در صد منیزیم مورد نیاز در افراد بالغ را تأمین کند.

وی گفت: شیر و لبنیات همچنین سرشار از ویتامین‎های A،D،B2،B12 است و کمبود ویتامین آ باعث شب کوری، ناراحتی‎های چشمی و کاهش مقاومت بدن در برابر بیماری‎های عفونی می‎شود و ویتامین دی نیز از ویتامین‎های محلول در چربی است و در جذب و تعادل کلسیم و فسفر در بدن نقش دارد.

وی افزود: شیر منبع خوبی از ویتامین B2 است که با مصرف دو لیوان شیر حدود ۵۰ درصد این ویتامین مورد نیاز بدن تأمین می‎شود.

فلاح تصریح کرد: از میان تمام گروه‌های سنی، کودکان زیر دو سال، نوجوانان در سن بلوغ، زنان باردار و شیرده، به‌عنوان گروه آسیب‌پذیر بیش از همه در معرض خطر هستند و میزان کلسیم و مصرف لبنیات نیز در این گروه از همه پایین‎تر است.

وی خاطرنشان کرد: مطالعات بسیاری نشان داده مصرف روزانه شیر به همراه میوه‌ها و سبزیجات، هم در کودکان و هم در بزرگسالان باعث کاهش فشارخون بالا می‌‎شود و اگر چه هنوز مکانیسم آن مشخص نیست، اما به نظر می‌‎رسد که کلسیم، پتاسیم، منیزیم و پروتئین شیر نقش مهمی در این زمینه داشته باشند.

فلاح با اشاره به اینکه تحقیقات زیادی وجود دارد مبنی بر اینکه مصرف شیر و لبنیات، خطر بیماری‌‎های قلبی- ‌عروقی را کاهش می‌‎دهد، یادآوری کرد: مردانی که بیشتر از دیگران شیر مصرف می‌‎کنند، کمتر دچار حملات قلبی می‎‌شوند و همچنین مصرف شیر کم‌‎چرب به دلیل سرشاربودن از کلسیم، میزان کلسترول بد را در خون کاهش داده و میزان کلسترول خوب را بالا می‎برد، اما فراموش نکنید که منظور ما از شیر، نوع کم‎چرب آن است.

دکتر حسنوند، مسئول شبکه بهداشت و درمان سلسله نیز گفت: امروزه تقریبا اکثر افراد جامعه با نقش لبنیات در تأمین سلامت بدن آشنایی کافی دارند.

وی ادامه‌داد: سازمان بهداشت جهانی نیز اصرار زیادی روی مصرف لبنیات خصوصا شیر توسط افراد جامعه دارد اما در کشور ما شاید به دلیل عدم آگاهی یا اطلاع‎رسانی ناکافی، هنوز به آن سطح جهانی مطلوب نرسیده‎ایم.

حسنوند تصریح کرد: در کشورهای توسعه‎یافته‎ای همچون هلند، مصرف لبنیات طبق استانداردهای جهانی (۲۵۰ تا ۴۰۰ کیلوگرم) رعایت می‎شود اما هرچقدر که به سمت کشورهای توسعه‎نیافته نزدیک می‎شویم، این میزان مصرف نیز کاهش پیدا می‎کند.

وی با اظهار تأسف از قطع شدن توزیع شیر در مدارس، افزود: تا چندی پیش با همکاری وزارت بهداشت و آموزش‎و‎پرورش، شیر به صورت رایگان بین مدارس توزیع می‎شد اما به دلیل کمبودهای بودجه‎ای، این روند تداوم نداشت.

حسنوند تصریح‌کرد: باید از طریق اطلاع‎رسانی و آگاهی‎بخشی به مردم و نیز تخصیص یارانه به محصولات لبنی و پایین‎آوردن قیمت آن، جای این ماده حیاتی را در سبد غذایی خانوارها بیشتر کنیم.

به گزارش ایسنا، جای آن دارد که دولت تدبیر‎ و ‎امید با توجه بیشتر به سلامت نیروی جوان و نسل‎ آینده کشور، با تجدیدنظر در قیمت محصولات لبنی از شیوع بیماری‎های قلبی-عروق و پوکی استخوان و تحمل هزینه‎های درمانی فراوان در این زمینه، آینده سالم‎تری را برای آینده‎سازان کشور رقم زند.

گزارش از خبرنگار ایسنای لرستان زهرا جمشیدی

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *